سبزینه - سایت تخصصی کشاورزی و گیاه پزشکی

يكي از انواع پوسيدگيهاي ريشه چغندر كه در ايران نيز شيوع دارد پوسيدگي مغزي است كه به انگليسي Black heart و يا Brown heart مي‌گويند . اين بيماري اولين بار در سال 1931 در آلمان در روي چغندر قند و در سال 1938 در روي چغندر لبوئي در آمريكا گزارش شد .

نشانه‌هاي بيماري

يكي از بارزترين نشانه‌هاي كمبود عنصر بر در چغندر فساد و پوسيدگي بافت مغزي ريشه ، مخصوصاً در محل طوقه و جايي كه دمبرگ ها به ريشه متصل مي شوند مي باشند .

در مقطع ريشه ،كمبود بر علامت معروف به مغز قهوه اي را نشان مي دهد .بسته به شدت كمبود اين علامت ممكن است در چند لكه كوچك مجزا از هم تا يك سطح بزرگ آبدار ،يا حتي يك مركز گود يا كمرنگ شدن داخلي آن فرق مي‌كند .

برخي از انواع خاكها طبيعتاً دچار كمبود بر هستند و در عده‌اي ديگر عنصر بر به صورتي كه براي ريشه قابل جذب نمي باشد وجود دارد .معمولا مقدار بسيار كمي از عنصر بر مورد احتياج گياه است ولي همين مقدار چنانچه در اختيار نباشد خسارت زيادي حاصل خوا هد شد. كمبود بر معمولا در خاكهاي قليايي و يا در خاكهايي كه محتوي كلسيم زياد هستند شيوع مي يابد .

کنترل

بيماري پوسيدگي مغزي چغندر را با استعمال كودهاي محتوي بر ميتوان بخوبي درمان نمود . براكس و اسيدبوريك از كودهايي هستند كه مي‌توان براي اين منظور استفاده نمود .

براي مصرف مي‌توان كود براكس را كه پودر سفيد رنگي است با كودهاي شيميايي قبل از كاشت بذر روي خاك پاشيد و با ديسك آن را زير خاك نمود و سپس اقدام به كشت كرد از طرفي براكس را مي توان مخلوط با قارچ كشها در مزرعه محلولپاشي كرد .براي محلولپاشي در مزرعه مقدار 5 تا 10 كيلو گرم براكس را در 800 ليتر آب حل نموده و در سطح يك هكتار مي پاشند و چنانچه بخواهند از طريق كود براكس را در اختيار گياه بگذرند ، مقدار لازم در هر هكتار 5 الي 30 و بطور متوسط 20 كيلو گرم مي باشد .

این بیماری با نامهای دیگری به نام زردی نکروتیک رگبرگ و ریشه ریشی نیز می شناسند. بیماری در فارس بسیار شایع است و خسارات زیادی را در حالت اپیدمی به بار می آورد. عامل بیماری ویروسی از گروه Tobamovirus است. ویروس از طریق زئوسپورهای قارچ Polymyxa betae منتقل می شود و پایداری ویروس در اسپورهای استراحتی قارچ می باشد.

در صورت آلودگی چغندر قند به این ویروس برگهای خارجی حالت پژمردگی به خود می گیرند یا بعضی از برگها خشک می شوند. در مقطع ریشه دوایر قهوه ای متحدالمرکز دیده می شود. از دیگر علائم مهم بیماری زردی رگبرگها است. بیماری بروی ریشه هم علائم خاصی ایجاد می کند که در تشخیص بیماری مهم است. ازجمله این علائم وجود تعداد زیادی ریشه فرعی روی ریشه اصلی می باشد. بدین صورت که ریشه اصلی به یکباره باریک شده و ریشه های فرعی زیاد می شوند. بیماری ریشه ریشی شبیه علائم نماتد سیستی بروی ریشه است ولی از وجود سیستها خبری نیست.

کنترل:

با توجه به نوع عامل و شیوه انتقال و پایداری ویروس در خاک باید سعی شود از سیستم پیشگیری استفاده شود.

1. جلوگیری از آلوده شدن مزارع

2. استفاده از ارقام مقاوم

3. شخم عمیق

4. در صورت امکان عدم استفاده از کود حیوانی و آبیاری غرقابی

5. مبارزه بیولوژیک با قارچ ناقل

بيماري موزائيك چغندر يكي از سه بيماري ويروسي مهم چغندر كاري ايران مي‌باشد كه كم و بيش انتشار دارد . بيماري علاوه بر چغندر قند ، روي چغندر علوفه اي لبوئي و برگي نيز شيوع دارد و خسارت آن روي چغندر قند بذري به مراتب بيشتر است .

نشانه هاي بيماري

اولين نشانه هاي بيماري موزائيك چغندر ، روشن شدن رگبرگهاست كه متعاقباً در اواخر بهار و ماهاي پائيز كه هوا گرم نمي‌باشد ظاهر مي شود .لكه هاي تغير رنگ يافته كه به طور نامنظم هستند حالت موزائيكي به برگ داده و در صورت شدت بيماري پهنك برگ چين خوردگي پيدا مي‌كند . لبه برگهاي جوان به طرف داخل لوله مي‌شود و به طور كلي رشد بوته نيز بر اثر حمله بيماري كم شده، كوتاه و كوتوله مي‌ماند .

عامل بيماري

عامل بيماري ( Beet mosaic virus ) ويروسي از گروه Potyvirus مي‌باشد

ويروس موزائيك چغندر به وسيله بذر منتقل نمي‌شود ولي به وسيله تلقيح عصاره گياه آلوده و به كمك پودر كربوراندوم و يا مالش شديد به گياه سالم قابل انتقال است . اين ويروس بسهولت توسط شته سبز هلو ( Myzus Persicae )، شته سياه باقلا ( Aphis fabae ) و بعضي از انواع ديگر شته‌ها منتقل مي‌شود .

کنترل

براي کنترل با بيماري بايد سعي نمود حشرات ناقل كنترل شوند